शेतकरी पात्रता निकष

  शेतकरी पात्रता निकष.

                  मायबोली या संकेतस्थळावर मला एक प्रश्न विचारण्यात आला की “एखाद्या माणसानं कधीच शेती केली नसेल – आणि त्याला शेती करायची असेल तर कुठले मुद्दे विचारात घ्यावेत? म्हणजे, आर्थिक, मानसिक, शारीरिक आणि कायदेशीर सर्व बाबींबद्दल तुमचा अनुभव/मते सांगा – प्लीज! “असा प्रश्न विचारला आहे. अशा तर्‍हेच्या प्रश्नाला उत्तर तरी काय द्यावे?.
             कारण या प्रश्नाचे उत्तर माझ्यासाठी फारच अवघड आहे. असा प्रश्न मला आजवर कोणी विचारलाच नव्हता. “इधरसे बाहर निकलनेका रस्ता है, अंदर आनेके लिये रस्ता तो हैही नही”.
शेती सोडून जे अन्यत्र गेले त्यांच्या आयुष्याचे सोने झाले याउलट जे बाहेरुन शेतीत आले ते गेले, कामातूनच गेले, मातीमोल झाले.
               हे जर मला माहीत असेल तर मी काय माहिती द्यावी? आम्ही कवी माणसं. कविता करताना पतंगाला सहज अग्निज्योतीवर उड्डाण घ्यायला सांगतो आणि प्रेमाच्या आहुतीची महती गातगात कविता पूर्णं करतो. पण जित्याजागत्या जीवाला शेती करायला लावणे म्हणजे खोल डोहात बुडण्यासाठी आमंत्रीत करण्यासारखे आहे, हे मला पक्के ठाऊक आहे, तरीपण मी उत्तर द्यायचा माझ्यापरी प्रयत्न करणार आहे.
.
या प्रश्नाचे दोन विभाग पडतात.शेती कशासाठी करायची ?
अ) हौसेखातर शेती. (उपजीविकेसाठी अन्य सोर्स आहेत अशांसाठी.)
                      हौसेखातर शेती करायची असेल तर कशाचीच अडचण नाही. घरात दोन पिढ्या जगतील एवढी संपत्ती असेल, पुढारीगिरी करून माया जमविता येत असेल किंवा घरातले कोणी सरकारी नोकरीत असून पगाराव्यतिरिक्त माया जमविण्याचे अंगी कौशल्यगूण असेल तर त्यांच्यासाठी काळ्या पैशाला पांढर्‍यात रूपांतरित करण्यासाठी शेती एक वरदानच ठरत आली आहे.
ब) उपजीविकेसाठी शेती.
                      उदरभरणासाठी शेती ( उदरभरण हाच शब्द योग्य. लाईफ बनविणे, करिअर करणे, जॉब करणे सारखे शब्द सुद्धा येथे फालतू आहेत.) करायची असेल तर मग गंभीरपणे विचार करावा लागेल.त्यासाठी कायकाय हवे आणि कायकाय नको अशा दोन याद्या कराव्या लागतील.
१] प्रथम आर्थिक खर्चाची यादी करू.अंदाजे किमतीसह.
१) १० एकर शेतजमीन………२०,००,०००=००
२) बांधबंदिस्ती : ………………..२०,०००=००
२) विहीर पंप :…………………१,५०,०००=००
३) शेती औजारे :………………. ३०,०००=००
४) बैल जोडी :………………….. ६०,०००=००
५) बैलांचा गोठा :…………… १,००,०००=००
६) साठवणूक शेड :…………..१,००,०००=००
———————————————–
एकूण अंदाजे भांडवली खर्च : २४,६०,०००=००
———————————————–
सर्वसाधारणपणे अंदाजे २५,००,०००=०० एवढी भांडवली गुंतवणूक करावी लागेल.
शारीरिक गरजा :
१) त्वचा जाडी भरडी असावी.सहजासहजी काटा रुतायला नको.
२) रंग घप्प असावा.शक्यतो डार्क ब्लॅक.
३) गोरा,निमगोरा,गव्हाळी वगैरे रंग इकडे घेऊन येऊ नये.चार-सहा महिन्यातच रंग बदलण्याची हमखास शक्यता.त्यासाठी एक उन्हाळा पुरेसा आहे.
४) पायांना चपलेची आदत नसावी.चिखलात चप्पल चालत नाही.
५) शरीरात रक्त जास्त नको,जेमतेम असावे कारण काटा रुतला तर भळभळा वाहायला नको.
६) हाडे कणखर आणि दणकट असावी.
७) शरीरात चपळता असावी.बैल पळाल्यास धावून पकडता येणे शक्य व्हावे.
८) ५०-६० किलो वजन २-४ किलोमीटर वाहून नेण्याची क्षमता असावी.
मानसिक गरजा :-
१) बिपीचा आजार नकोच.नाहीतर शेतीत पहिल्याच वर्षी जर घाटा-तोटा आला तर लगेच ” रघुपती राघव राजाराम” हे गीत घरासमोर वाजंत्री वाजविण्याची शक्यता……राम नाम सत्य है…
२) हांजीहांजी करण्याची सवय हवी.कारण इथे पुढार्‍यावाचुन बरीच कामे अडतात.आर्थिक पाठबळ नसल्याने जागोजागी हांजीहांजी केल्यावाचून गत्यंतर नसते.
३) मिनतवारी करणे हा अंगीभूत गुण असावा कारण प्रत्येक ठिकाणी उधारीपाधारी शिवाय इलाज नसतो.
४) आत्मसन्मान वगैरे वगैरे अजिबात नको.हमालानेही अरे-कारे,अबे-काबे म्हणून दोन शिवा हासडल्या तर वैषम्य वाटायला नको.शेतकर्‍यासोबतची सर्वांची बोलीशैली ठरली आहे.७० वर्षाच्या शेतकर्‍याला १२ वर्षाचा व्यापारी पोरगा सुद्धा याच भाषेत बोलत असतो.
५) मुलाबाळांना उच्चशिक्षण द्यायच्या महत्त्वाकांक्षा नकोत.नाहीतर अपेक्षाभंग व्हायचा.
६) चांगले जीवनमान जगण्याची हौस नसावी.अनेक पिढ्या उलटूनही तसे शक्य होत नाही.
७) थोडाफार मुजोरपणा हवा.
सावकार – बँका कर्जवसुली मागण्यास आल्या तर – पुढच्या वर्षी देतो, होय देतोना, पळून गेलो काय, होईन तवा देईन, नाही देत जा होईन ते करून घे. अशी किंवा तत्सम उत्तरे देता आली पाहिजेत.तरच चार वर्षे पुढे जगता येईल.
८) मनाचा हळवेपणा अजिबात नको. जर का तुम्ही संवेदनाक्षम-हळव्या मनाचे असलात तर चार लोकात झालेली फटफजिती सहन न झाल्याने गळफास लावून घ्यायचे.म्हणून मुजोरपणा हवा हळवेपण अजिबात नकोच.
९) पंखा,कूलर,फ्रीज,टीव्ही वगैरेची आवड नको. दिवसभर शेतात काम झाले की आलेला शीण-थकवा एवढा भारी की खाटेवर पडल्याबरोबर ढाराढूर झोप लागत असते.
१०) विचार करण्याची प्रवृत्ती नको नाहीतर चिंतारोग व्हायची भिती.
कायदेशीर गरजा:-
कायदेशीर ज्ञान नसले तरी चालते. खिशात पैसे असेल तर हवा तेवढा सल्ला वकील मंडळीकडून घेता येतो.
माझ्या मते जर कोणाला नव्याने शेती करायची (गावरानी भाषेत जिरवून घ्यायची) हौस असेल तर त्यांनी एवढा विचार नक्कीच करायला हवा.
देशाच्या पोशिंद्याची ही चार प्रश्नांची कहाणी अठरा उत्तरी सुफळ संपुर्णम…..!
पोशिंद्याचा विजय असो….!!
२५-०१-२०१०                                                 गंगाधर मुटे
===========================================
Advertisements

6 comments on “शेतकरी पात्रता निकष

  1. विनोदाचा भाग सोडा. पण जर तुमच्या नावे ७/१२ नसेल तर तुम्ही शेती विकत घेऊ शकत नाही. शेती घेण्यासाठी तुम्ही शेतकरी असणं आवश्यक आहे.

  2. जर तुमच्या नावे ७/१२ नसेल तर तुम्ही शेती विकत घेऊ शकत नाही.
    आणि जर तुमच्याकडे शेती असेल ती पुर्ण शेती विकून भूमीहीन सुद्धा होता येत नाही.

  3. मन खिन्न झाले एकदम……
    विनोदी ढंगात सांगीतलेला शेतकरी पण अगदी वास्तव आहे शेतकर्‍याबद्दल….!!
    मन खिन्न करून टाकते…..!!!
    अप्रतिम मांडले आहे………!!!

  4. मा. श्री. गंगाधर मुटे यांस, सप्रेम नमस्कार.

    परवा आपली कविता मिसळपाव या संकेतस्थळावर वाचली -‘बायको : नागपुरी तडका’ , आवडली. त्या निमित्ताने तुमच्या ब्लॉग वर आलो. बरेचसे लि़खाण एका बैठकीत वाचून काढले. आपल्या कविता छान आहेतच, परंतू आपले स्फुटलेखन फारच आवडले. विशेषतः वांग्याची कहाणी, शेतकरी होण्यासाठी आवश्यक पात्रता, शेतकर्‍याला आयकर का असावा हे फारच आवडले.

    शेतकरी होण्यासाठी आवश्यक गोष्टी वाचताना जणु मी माझीच स्टोरी वाचतो असा भास झाला. मी १४ वर्षांपुर्वी पुण्यातील काँप्युटरचा स्वयंरोजगार (आणि पत्नीची नोकरी, एसपी कॉलेज मध्ये लेक्चरर) सोडून काहीतरी वेगळे करायचे म्हणून पुण्यापासून १०० कि.मी. वरील गावी, वडिलोपार्जित शेतीवर, पत्नी व दोन छोट्या मुलांसह, जावून रहाण्याचा निर्णय घेतला. आणि आज पन्नाशीला पोहोचल्यावर मागे वळून पहाताना काहीच दिसत नाही. माझ्या बरोबरीच्या लोकांची दोन दोन घरे, गाड्या इन्व्हेस्टमेंट्स इ. होवून ते निवृत्तीचे प्लॅनिंग करीत आहेत व आम्ही मात्र घरचे दूध व धान्य यांच्या फुशारक्या मारीत होतो तिथेपण नाही आहोत. त्यामुळे स्वतःची जिरवून घेण्याच्या तुमच्या मताशी सहमत आहे. कर्जाचे मोठे मोठे आकडे आणि ज्यांचे आयुष्यात कधी तोंडही पाहीले नसते अशा लोकांची कर्जे घेतल्यामुळे आणि फेडू न शकल्यामुळे त्यांना तोंड देता देता हाल होतात. खोटे बोलण्याला व वायदे करण्याला तर सीमाच नाही. लोकांचा तर सोडाच, घरच्यांचा व आतातर माझाच माझ्या शब्दावर विश्वास नाही अशी परीस्थीती आहे खरी.
    मध्यंतरी पुण्याच्या एका मित्रास अशीच वडिलोपार्जित जमीन वाट्यास आली. त्याने मला सल्ला विचारला की, जमीनीतून पैसा कसा मिळेल? त्याला एका शब्दात सांगितले – विकल्यावर. खरोखरच त्याने चांगल्या किमतीस जमीन विकली आणि पुण्यास आणखी एक फ्लॅट घेवून सुखी झाला. मी पण बहुतेक त्याच वाटेवर आहे. दोन्ही मुले आता मोठी झालीत. (२२ व १७ वर्षे). त्यांनी पुण्याला जाण्याचे ठरविले आहेच. त्यामुळे २,४ एकर ठेवून बाकी १२ एकर विकले तर बर्‍याच कटकटींतून सुटका होईल असे वाटते.
    हि सर्व रामकहाणी सांगण्याचे कारण आपल्या लि़खाणाने अगदी दुखर्‍या नसेवर हात ठेवला. आपल्या ब्लॉगचे मुद्दाम पत्नी बरोबर सहवाचन केले. आम्ही हसलो खरे, पण ते हसू म्हणजे, आपला लहानपणीचा फोटो पहाताना आपण कसे बावळट होतो ते पाहून हसू येते असा काहीसा प्रकार झाला. तुमच्या लेखनाच्या आरश्यात आम्हाला आमचेच प्रतिबिंब दिसले. हा आरसा दाखविल्या बद्दल आभार.

    शुभेच्छांसहीत,
    आपला – एक शेतकरी
    —————————————————–

प्रतिक्रिया व्यक्त करा

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / बदला )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / बदला )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / बदला )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / बदला )

Connecting to %s