जा रे कान्हा नटखट : गौळण (नाट्यगीत)
राधा : जा रे कान्हा नटखट, तू सोड माझे मनगट
मोडेन तुझी खोड कान्हा सारी रे
मला समजू नको भोळीभाळी रे ……॥१॥
कृष्ण : तू मस्त मदनाची नार, गोमटी झुंजार
बोलीचालीत अंगार सखे, भरला गं
तुझ्या पदराला हात राधे धरला गं …॥२॥
राधा : अधरी धरुनी पावा, का रे धून छेडीते?
सुरांच्या लहरीने, धुंदी मज जडते
नंदाच्या नंदलाला, रंगीला रंगलाला
मुरलीचा मोह नच पाडी रे
मला समजू नको भोळीभाळी रे ……॥३॥
कृष्ण : गार गार वारं वाहे, बहरिले अंग
वेणुच्या नादाने का न होशी दंग?
वेडीच्या वेडलगे, जिवीच्या जिवलगे
शुन्यात ब्रह्म कसा भरला गं?
तुझ्या पदराला हात राधे धरला गं …॥४॥
राधा : निळे-निळे आकाश, निळा माझा शालू रे
हिरवे हिरवे शिवार, हिरवी किनार रे
खोडीच्या खोडकरा, प्रितीच्या प्रियकरा
प्रितीची चाल नगं चाली रे
मला समजू नको भोळीभाळी रे ……॥५॥
कृष्ण : ना निळे अंबर, ना हिरवी किनार गं
वितभर दुनियेचा, मोह पसारा गं
तन-मन मज देई, रज-तम दूर नेई
प्रितीने भोग सारा सरला गं
तुझ्या पदराला हात राधे धरला गं …॥६॥
राधा : तन-मन कृष्णा तुला, समर्पित केले रे
रज-तम मुरलीधरा, आज वर्ज्य केले रे
येरे येरे कान्हाई, प्रितीचा पंथ दावी
प्रणयाचा खेळ आज खेळी रे
मला समजू नको भोळीभाळी रे ……॥७॥
कृष्ण : अशा रितीप्रितीने, शरण कुणी येईन
प्रितीचा खेळ खेळून, पंथ तया दाविन
अरविंद गीत गात, नाद घुमे गोकुळात
प्रितीने जीव सारा तरला गं
तुझ्या पदराला हात राधे धरला गं …॥१॥
गंगाधर मुटे
…………………………………………….
(१९८० चे सुमारास लिहिलेली गौळण)
Category Archives: अभंग
चोरटा मुरारी – गौळण
चोरटा मुरारी – गौळण
शिंके हा तोडी, माठ हा फ़ोडी
सांगा याला कोणी
कान्हा रे माझ्या माठात नाही लोणी… ॥धृ०॥
शेला पागोटा काठी हातात
अवचित येवुनिया घुसतो घरात
खिडकी हा तोडी, काचा हा फ़ोडी
बांधा याला कोणी
कान्हा रे माझ्या माठात नाही लोणी… ॥१॥
यमुनेचा चोरटा, मथुरा मुरारी
पकडाया जाता, होतो फ़रारी
चव हा चाखी, ओठ हा माखी
टांगा याला कोणी
कान्हा रे माझ्या माठात नाही लोणी… ॥२॥
व्दारकेचा व्दाड, ऐकेना कुणाशी
अरविंद मागे लोणी, हरी चरणाशी
कमरेशी बांधा, पायाशी टांगा
कोंडा याला कोणी
कान्हा रे माझ्या माठात नाही लोणी… ॥३॥
गंगाधर मुटे
………………………………………………………………
१९८०-८५ च्या सुमारास लिहिलेली गौळण
………………………………………………………………
चेंडू मारियेला
चेंडू मारियेला
यशोदे तुझा कृष्ण निराला
राधेश्याम! चेंडू मारियेला
कशी जावू यमुने तीराला
घनश्याम! चेंडू मारियेला …. ॥धृ०॥
रंगी श्रीरंग, नरनारी संग
मारी पिचकारी, भिजवितो अंग
दिसरात हर जागियेला …. ॥१॥
रगडी गुलाल, गळा,मान,गाली
राधा लाल लाल, शरमिली झाली
चराचर सुर लाजियेला ….॥२॥
माधवाचा घोष, जाहला जल्लोष
बेधुंद नाचताती, मुरलीचा जोष
अरविंद क्षण पाहियेला …. ॥३॥
गंगाधर मुटे
…………………………………………..
(१९८०-८५ चे सुमारास लिहिलेली गौळण)
वेणी सोडुनिया : गौळण
वेणी सोडुनिया : गौळण
गुपचिप आला हा उघडोनी ताला
झोपेमधी होते याने रंग टाकीला
गौळण सांगे राधा, गौळणीला …. ॥धृ०॥
.
नाही गडे याचा, जराही भरोसा
नख मारूनिया दिला, पदराला खोसा
बेगी बेगी येतो, चिमटेची घेतो
वाकड्या, सुदामा, पेंद्या संगतीला ….. ॥१॥
.
करुनिया चाल, डिवचितो गाल
वेणी सोडुनिया आत, भरतो गुलाल
असा चक्रपाणी, कोणा ना जुमानी
चिंबाचिंब भिजवितो पैठणीला ….. ॥२॥
.
कुणी गडे याला, जरा समजावा
बोलताती सासू दीर, मार किती खावा
वळणाचा घाट, हा अडवितो वाट
अरविंद पाहे सखे, ब्रह्मलीला ….. ॥३॥
.
गंगाधर मुटे
……………………………………………
१९८० च्या सुमारास मी लिहिलेली एक गौळण. ’’गौळण” एक लोभसवाणा काव्यप्रकार. गोकुळात श्रीकृष्णाने गोपिकांसमवेत ज्या कृष्णलीला केल्यात त्याचे रसभरित गेयरूपी वर्णन म्हणजे ’’गौळण”. पवित्र आणि वासनारहित प्रेमाचे प्रतीक म्हणजे “गौळण”. पण या काव्यप्रकाराची फारशी दखल साहित्यक्षेत्राने घेतलेली नसावी.
जाणकारांनी या काव्यप्रकाराविषयी अधिक प्रकाश टाकला तर आवडेल.
……………………………………………
श्रीगणेशा..!!
.
.
श्रीगणेशा..!!
.
नमन करतो श्री गणेशा, वक्रतुंडा रे परेशा
लेखना प्रारंभ करतो, तरल शब्दा दे परेशा
शक्य करसी तू अशक्या, गम्यता देसी अगम्या
लक्ष अपराधास माझ्या, तूच पोटी घे परेशा
तू गजानन निर्विकल्पा, फेड माझ्या तू विकल्पा
वेल कवितेची चढू दे, वृक्ष तू व्हावे परेशा
तूच माझा सोयरा रे, पाठराखा तू सखा रे
तूच माझा भाव भोळा, मधुरसे गाणे परेशा
अभय कविता देखणी तू, वृत्त्त तू, स्वरशब्द तू रे
अंत्ययमका संग दे ते यमक तू माझे परेशा
. गंगाधर मुटे
………… **………….. **………….**…….
(वृत्त – मात्रावृत्त)
‘रानमेवा’ पुस्तक प्रकाशन
‘रानमेवा’ पुस्तक प्रकाशन
श्री संत गजानन महाराजांच्या पदस्पर्शाने पावन झालेल्या पुण्यनगरीत,शेगांव येथे बुधवार दिनांक १० नोव्हेंबर २०१० रोजी ‘रानमेवा’ या माझ्या पहिल्यावहिल्या काव्यसंग्रहाचे प्रकाशन मा. शरद जोशी यांच्या हस्ते संपन्न झाले.
मा. शरद जोशी यांच्या अमृतमहोत्सवानिमित्त आयोजीत शेतकरी महामेळाव्यात शेतकरी संघटनेचे अध्यक्ष मा. रविभाऊ देवांग, कवी इंद्रजित भालेराव, माजी आमदार मा. वामनराव चटप, माजी आमदार मा. सरोजताई काशीकर आणि शेतकरी संघटनेचे पदाधिकारी उपस्थित होते. कार्यक्रमाला अंदाजे दिड लाख शेतकरी उपस्थित होते.
‘रानमेवा’
११२ पृष्ठे असलेल्या ‘रानमेवा’ या कविता संग्रहात कविता, गझल, लावणी, विडंबन, तुंबडीगीत, अंगाईगीत, बालकविता, बडबडगीत, देशभक्तीगीत आणि नागपुरी तडका या काव्यप्रकांरातील रचनांचा समावेश आहे.
‘रानमेवा’ या कविता संग्रहास शेतकरी संघटनेचे प्रणेते मा. शरद जोशी यांची प्रस्तावना लाभली असून श्री वामनराव देशपांडे, श्री डॉ. श्रीकृष्ण राऊत, ह.भ.प. प्रकाश महाराज वाघ, श्री मुकुंददादा कर्णिक, श्री गिरीश कुळकर्णी, जयश्री कुळकर्णी-अंबासकर, छाया देसाई, डॉ भारत करडक, अलका काटदरे, स्वप्नाली गुजर आणि श्री अनिल मतिवडे यांचे अभिप्राय लाभले असून पुस्तकाची किंमत रू. ६०/- आहे.
* ‘रानमेवा’ पीडीएफ़ स्वरूपात हवे असल्यास आपला ईमेल पत्ता ranmewa@gmail.com या ईमेलवर पाठवावा.
* पोष्टाने पुस्तक हवे असल्यास कृपया आपला पोस्टाचा पूर्ण पत्ता ranmewa@gmail.com या ईमेलवर किंवा कॅम्पस प्रकाशन, आर्वी छोटी त. हिंगणघाट जि. वर्धा या पोष्टाच्या पत्त्यावर पाठवून मागणी नोंदवावी.
* मुल्य म.ऑ ने किंवा चेकने पाठवले तरी चालेल. किंवा बॅंक खात्यात जमा करता येऊ शकेल. त्यासाठी संपर्क करावा.
* मुळ किंमत पाठवावी. पोस्टेज खर्च प्रकाशकाकडे.
‘रानमेवा’ ऑनलाइन स्वरूपात येथे वाचता येईल.
धन्यवाद!
. आपला स्नेहांकित
. गंगाधर मुटे
…………………
रानमेवाचे विमोचन करतांना मा. शरद जोशी.
…………………
…………………
रानमेवाचे प्रकाशन करतांना मा. शरद जोशी.
…………………
रवि देवांग,शरद जोशी,इंद्रजीत भालेराव,गंगाधर मुटे,अॅड उमरीकर इत्यादी
…………………..
रानमेवाचे प्रकाशन करतांना मा. शरद जोशी.
…………………..
थोडा हास्यविनोद.
……………………
उपस्थित जनसमुदाय.
…………………..
श्री गणराया
श्री गणराया
कृपावंत व्हावे श्री गणराया
भूलचूक माझी हृदयी धराया ॥धृ॥
चिंतामणी तू चिन्मय देवा
अनुतापी मी, तू करुणा ठेवा
द्वारी उभा मी नाम स्मराया ॥१॥
भयमोचक तव मंगलदृष्टी
अनुदिन लाभो तारक वृष्टी
हा भवबंध पार कराया ॥२॥
अनुष्ठान हे तव पूजनाशी
क्षणभंगुर मी, तू अविनाशी
साह्य होई मज अभय तराया ॥३॥
गंगाधर मुटे
………… **………….. **………….**…….
शुभहस्ते पुजा : अभंग
.
.
शुभहस्ते पुजा : अभंग
शुभहस्ते पुजा : अभंग
प्रथम पुजेला । लालदीवा मस्त ॥
सत्ताधारी हस्त । कशाला रे ॥१॥
त्यांचे शुभ हस्त । कसे सांगा देवा ॥
हरामाचा मेवा । चाखती ते ॥२॥
लबाड लंपट । तयांची जमात ॥
माखलेले हात । रक्ताने गा ॥३॥
पाय तुझे कैसे । नाही विटाळले ॥
मन किटाळले । कैसे नाही ॥४॥
म्हणा काही देवा । आहे साटेलोटे ॥
अभयास वाटे । शंका तशी ॥५॥
गंगाधर मुटे
………… **………….. **…………
पंढरीचा राया : अभंग
.
पंढरीचा राया : अभंग
पंढरीच्या राया । प्रभू दीननाथा ॥
टेकितो मी माथा । तुझे पायी ॥१॥
युगे किती उभा । एका विटेवरी ॥
येवुनी बाहेरी । पाहा जरा ॥२॥
बदलले जग । आणि माणसेही ॥
तशा देवताही । बदलल्या ॥३॥
कनकाच्या भिंती । सोन्याचे कळस ॥
सोन्याची हौस । देवालाही ॥४॥
त्यांचे भक्त बघा । विमानाने जाई ॥
आम्हा का रे पायी । बोलावतो ॥५॥
देव गरिबाचा । तू राहिला गरीब ॥
भक्तही गरीब । ठेविले तू ॥६॥
आम्हां का रे असा । गरिबीचा शाप ॥
असे काय पाप । आम्ही केले? ॥७॥
अभयाने देवा । करा नियोजन ॥
जेणे भक्तजन । सुखी होती ॥८॥
गंगाधर मुटे
………… **………….. **………….
बळीराजाचे ध्यान
बळीराजाचे ध्यान ….!!
सुंदर ते ध्यान उभे बांधावरी
नांगर खांद्यावरी घेवोनिया..॥१॥
कासे पितांबर ते फ़ाटके धोतर
टायरचे खेटर पायामधी..॥२॥
तुळशीहार जणू घामाचीच धार
उन्हाला आधार पगडीचा..॥३॥
कवच-कुंडले छातीच्या बरगड्या
पोटीच्या आतड्या नृत्य करी..॥४॥
नैवेद्य-प्रसाद कांदा भाकरीचा
चेंदा मिरचीचा तोंडी लावी..॥५॥
आरतीला नाही त्याची रखुमाई
चारतसे गाई माळरानी..॥६॥
राजा शेतकरी बळीराज यावे
संघटित व्हावे अभयाने..॥७॥
गंगाधर मुटे
………… **………….. **………….**…….
